Seksueel misbruik kind bespreken en behandelen

Seksueel misbruik kind bespreken en behandelen

Seksueel misbruik kind bespreken en behandelen

Praktijkverhaal over hoe CLAS-hulpverleners seksueel misbruik binnen een gezin bespreekbaar maken en effectief behandelen

Tl-scholier Zoë (15) onthult twee jaar geleden aan haar ouders dat broer Levi (19) haar seksueel misbruikt heeft. Levi bekent direct, krijgt vervolgens apart, net als Zoë, speltherapie en na beëindiging ervan worden de resultaten aan de ouders – Robert en Monique – teruggekoppeld. ‘Case closed’. Het gezin pakt de draad weer op. Althans, zo lijkt het. Er blijft echter een ondefinieerbare spanning voelbaar met als gevolg dat Monique in een burn-out belandt. ‘Wat is er toch opeens met me aan de hand?’ Monique komt met die vraag bij een burn-out en contextueel therapeut terecht. Die constateert dat het een breder probleem is. Ze verwijst Monique en Robert door naar CLAS voor specialistische gezinsbehandeling na seksueel misbruik.

Seksueel misbruik kind is probleem van hele gezin

‘We praten nergens meer over, ik ben boos op Levi en tegelijkertijd hou ik nog van hem’ vertelt Monique me tijdens onze kennismaking. Ze weet niet wat ze met die gevoelens aan moet. Laat staan met de groeiende angst van Zoë voor haar broer, of met het gevoel er alleen voor te staan. ‘Robert is voor zijn werk de hele week van huis en als hij dan eenmaal thuis is, wil hij geen gezeur aan z’n hoofd’.

Nadat de beschikking van de gemeente ontvangen is, starten mijn duo-partner en ik de CLAS-behandeling.

Seksueel misbruik is bij aanvang een probleem van pleger en slachtoffer maar is uiteindelijk een relationeel probleem én trauma van het hele gezin. We beginnen onze behandeling daarom áltijd met een gezinsgesprek. Uniek aan onze CLAS-behandeling en voor dit gezin zelfs revolutionair. Ze praatten namelijk nooit eerder samen over de ontstane situatie. Daarentegen willen ze wel graag een oplossing voor de ondraaglijke spanning.

Gezinsgesprekken en 1-op-1-sessies

Na het eerste gezinsgesprek volgen een half jaar lang individuele, wekelijkse gesprekken met Zoë en Levi. Daarnaast spreken we Monique en Robert ook regelmatig een-op-een én samen. Na zes maanden gaat de frequentie van de gesprekken met Zoë en Levi in de resterende negen maanden omlaag. Naar eens in de twee, drie weken.

‘Bij het gezinsgesprek begon ons herstel eigenlijk al. We zagen in dat wij dit probleem als gezin moesten oplossen’, vertelt Monique naderhand.

Door de intensieve gespreksfrequentie van CLAS kan zowel gewerkt worden aan persoonlijke problematiek als aan het doorbreken van destructieve gezinspatronen. Van bijvoorbeeld helemaal niet (meer) praten, of juist met maar een paar gezinsleden, tot aan vooral alle moeilijke onderwerpen vermijden. Patronen die door een dieperliggende onderstroom veroorzaakt worden en intergenerationeel of juist individueel van aard zijn, zoals persoonlijkheidsproblemen.

Problematiek Zoë

Zoë heeft moeite met sociale contacten door een stoornis in het autismespectrum en werd op de basisschool gepest. Sindsdien werpt Levi zich op als beschermer van zijn zusje. Waarom Zoë nadat het misbruik uitkwam en stopte steeds banger wordt voor haar broer is dé vraag waarop wij een antwoord moeten vinden.

Later zal blijken dat het voortkomt uit Zoë’s angst voor sociale situaties waar ze zich geen raad mee weet en dat dit háár probleem is. We ontdekken dat dit wordt veroorzaakt door een posttraumatische stress stoornis. We spreken af om eerst EMDR in te zetten en daarna Write Junior-schrijftherapie. Door Zoë de ergste gebeurtenis op te laten schrijven [exposure], verdwijnt namelijk de spanning erover, kunnen niet-helpende gedachten worden omgezet in helpende gedachten en veranderen haar gevoelens over die nare herinnering [cognitieve herstructurering].

Tevens krijgt Zoë tijdens de CLAS-behandeling psycho-educatie. Hiermee leert ze in te zien wat zij op te lossen heeft om beter met haar broer om te gaan. Daarbij gaat het niet om wiens schuld het is, maar staat centraal wat ieder voor zich heeft op te lossen om weer als individu én samen te kunnen functioneren. Daarnaast is seksuele voorlichting een thema: want wat is eigenlijk normaal?

Problematiek Levi

Doordat zijn zusje steeds buiten de boot valt, voelt Levi zich verantwoordelijk voor haar. Maar, naast Zoë’s problemen krijgt deze vwo-leerling zelf ook te maken met pesterijen want hij valt op school uit de toon. Levi’s ouders steunen hem daar onvoldoende in en zijn voortdurend gericht op (de problemen van) zijn zusje. Bovendien kan hij moeilijk om hulp vragen. Dat frustreert hem zo erg dat hij zijn spanning op Zoë ontlaadt.
Hoe Levi zijn frustraties bij een volgende keer op een goede manier kan uiten, vormt voor ons de kernvraag van zijn behandeling [preventie]. Plús de vraag hoe hij kan bijdragen aan het herstel van zijn zusje.

Herstelgesprekken broer-zus

Omdat Levi en Zoë het moeilijk vinden om elkaar langer dan 10 minuten aan te kijken, besluiten we het herstel van hun contact met tekeningen te begeleiden. We vragen hen te tekenen hoe hun relatie was vóór en tijdens het misbruik en wat ze voor de toekomst graag willen. Die tekeningen laten ze elkaar vervolgens zien en ze praten erover. Hierdoor ontstaat begrip over hoe het seksueel misbruik heeft kunnen plaatsvinden, hoe vervelend en zo totaal anders het voor hen allebei is en hoe graag ze weer een normaal broer-zus-contact willen zonder elkaar te vermijden.

‘Ik ben blij dat ik heb doorgezet en nu weet dat ik met mijn doorzettingsvermogen moeilijke dingen kan oplossen’ vertelt Zoë later in het afrondende gezinsgesprek.
En ‘ik durf mijn ouders weer in de ogen te kijken en denk dat ik nu ook wel verkering aan een meisje durf te vragen’ vult Levi aan.

Lotgenotengesprekken bij verwerking seksueel misbruik kind

Tegelijk met de behandeling van het gezin van Monique en Robert, werken we aan twee andere casussen waarin sprake is van broer-zus-misbruik. Omdat lotgenotencontact bijdraagt aan herstel besluiten we voor deze drie gezinnen een praatgroep voor moeders, vaders en plegers te organiseren. Een meisjespraatgroep heeft geen zin vanwege te grote leeftijdsverschillen.

De wetenschap ‘ik ben niet alleen’ en met mensen praten die hetzelfde meemaken op een manier die voor hulpverleners (normaal gesproken) onmogelijk is, helpt bij de verwerking van trauma. Het geeft meer inzicht, zorgt voor herkenning én laat geen ruimte om het probleem buiten jezelf te leggen. Zoals tegenover hulpverleners nogal eens gebeurt.

Destructieve patronen en hun onderstroom

Zodra gezinsleden destructieve patronen herkennen, komen vaak ook intergenerationele problemen naar boven. Als een moeder bijvoorbeeld nooit met haar moeder over problemen sprak, heeft ze waarschijnlijk moeite om dit wel met haar eigen kinderen te doen. En als ouders met elkaar iets op te lossen hebben over de opvoeding of hun relatie, heeft dat eveneens effect op de rest van het gezin. Schuld- en schaamtegevoelens over seksueel misbruik zijn vaak zo groot dat dit mensen kan verlammen het effectief op te lossen.

Na seksueel misbruik kind als gezin goed verder kunnen, kan!

Het moment waarop je als behandelaren zegt we beëindigen de begeleiding want het is voor dit gezin nu behapbaar, dat bepaal je samen met de kinderen en ouders.

Het geeft mij veel voldoening om te zien dat de burn-out van Monique als een gezinsprobleem kon worden opgepakt. Dankzij CLAS hebben Zoë, Levi en hun ouders stapje voor stapje een manier gevonden om als gezin weer goed verder te kunnen!

Patricia van Ee
CLAS-therapeut | Behandeling na seksueel misbruik
De Rading Jeugd- & Opvoedhulp

 

**Om hun privacy te beschermen zijn de cliëntnamen verzonnen**

_______________________________________________________________________________________________

Meer weten over behandeling na seksueel misbruik?

Kijk in onze hulpvormen- en interventiewijzer of bel de medewerkers van het Frontoffice. Zij staan u graag te woord!
U bereikt hen telefonisch op 088 – 505 84 00 of per e-mail.

 

Deel dit bericht via:
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin
Email this to someone
email


Vragen over onze organisatie, vormen van jeugdhulp, expertises?